Slowlanes: een plek voor iedereen

Het was ergens eind 2014/begin 2015 toe mij, door een collega in Midden-Delfland werd gevraagd om me gedachten te laten gaan over het begrip slowlanes. Sindsdien fascineert het concept mij. Het dwingt me namelijk om vanuit een ander perspectief naar de bestaande infrastructuur te kijken en verschillende ontwikkelingen in het vakgebied te koppelen.

In den beginne
Stedebouwkundig bureau West 8 had in opdracht van de MRDH gewerkt aan een perspectief op het landschap als vestigingsfactor in de Metropoolregio. Om de positie van het landschap te versterken moet  de stedeling worden verleid vaker het platteland op te zoeken. Dit kan door stad en land voor de recreant beter met elkaar te verbinden. Recreatie moet als het ware al bij de voordeur beginnen. Het begrip slowlanes werd in dit kader geïntroduceerd als nieuw netwerk, maar het bleef een vaag en abstract concept. De bevindingen van West 8 werden bestuurlijk omarmd, waarmee aan mij en mijn vakgenoten de opdracht werd gegeven om het begrip Slowlanes voor 4 routes verder te definiëren en invulling te geven.

Waarom? De afbakening
Allereerst moeten we ons afvragen wat we willen met Slowlanes. Voor welk probleem biedt het mogelijk een oplossing? Wat zijn de raakvlakken met andere ontwikkelingen?
Het doel van de Slowlanes werd al vrij snel duidelijk: De stedeling al vanaf de voordeur verleiden om op een recreatieve manier van het omliggende landschap te genieten. Dit kan op de fiets, als wandelaar, met een paard, op skates etc.

Doen we dit niet al voldoende? Als er een land op deze wereld is waar de fiets een prominente rol heeft is het Nederland wel. Daar schuilt ook tegelijkertijd het probleem. Het fietsnetwerk in de regio is onvoldoende uitgerust om alle vormen van recreatief verkeer tegelijkertijd een plek te bieden. Alleen al onder fietsers is er vaak sprake van enorme snelheidsverschillen (bijvoorbeeld wielrenners versus gezinnen). Laat staan als er op datzelfde fietspad ook wandelaars, skaters en ruiters te vinden zijn. Het netwerk is onvoldoende toegerust om op lange termijn een echte drager te zijn voor economische ontwikkeling op het platteland.
Daarnaast is er sprake van barrières niet alleen door verschillende vormen van infrastructuur, maar vaak ook door ruimtelijke invulling zoals industrie, bedrijven en privégronden. Deze barrières zetten de stad en platteland vaak met de ruggen tegen elkaar. Deze barrières maken het landschap voor de stedeling onzichtbaar en onvindbaar. Daar waar de barrières worden overbrugd, komen de verschillende routes sterk gebundeld bij elkaar met drukte als gevolg.

Raakvlakken
Er zijn veel ontwikkelingen op het gebied van langzaam verkeer. Vooral over de fiets wordt nu veel nagedacht. De introductie van de e-bike zorgt voor een revolutie in de verkeerswereld met heel veel nieuwe kansen en mogelijkheden maar vormt tegelijkertijd ook een bedreiging voor de verkeersveiligheid waardoor een andere blik op de infrastructuur noodzakelijk is. Snelfietsroutes en fietssnelwegen moeten deze ontwikkelingen faciliteren.
Ruimtegebrek zorgt er vaak voor dat er creatieve oplossingen gevonden worden om verschillende vormen van verkeer te combineren. Hadden we in de jaren ’70 de introductie van het woonerf om het groeiende autoverkeer en de behoefte aan verblijfsruimte in de woonwijk te combineren. Daar kwam in de jaren ’90 van de vorige eeuw de fietsstraat bij om doorgaand fietsverkeer in verblijfsgebieden in goede banen te leiden. Deze eeuw is Shared Space het toverwoord om de eigen verantwoordelijkheid weer terug te brengen bij de weggebruiker en de verkeersveiligheid te verbeteren. Het NOS-journaal had daar deze week een mooi item over. Overige vormen van recreatief verkeer komen er op dit moment wat bekaaid vanaf. Skateroutes worden vrijwel altijd over bestaande, want geasfalteerde, fietspaden geleid. Ruiters hebben in veel gevallen nog een (beperkt)ruiterpaden netwerk of maken gebruik van bermen. Wandelaars worden geacht overal te kunnen komen.

De Slowlane als oplossing en kans
Het mag duidelijk zijn dat we met de introductie van de slowlane een concreet probleem aanpakken, namelijk het ruimtegebrek voor de verschillende vormen van recreatief vervoer tussen stad en land. Als er ruimtegebrek is, zijn er grofweg twee oplossingen mogelijk:

  1. Het creëren van meer ruimte door bestaande infrastructuur beter te benutten of te verbreden
  2. Het scheiden van de verkeersstromen door de aanleg van nieuwe infrastructuur

Het doorsnijden van het landschap met weer nieuwe infrastructuur is vaak minder wenselijk, kostbaar door de benodigde gronden of zelfs onmogelijk (denk aan bijvoorbeeld Natura2000 gebieden). Dit maakt het aanleggen van nieuwe recreatieinfrastructuur niet de eerste optie.

Het beter benutten van de bestaande infrastructuur en daar waar nodig verbreden van de infrastructuur biedt de stedeling in mijn ogen de beste  mogelijkheid om het platteland te vinden. De bestaande infrastructuur ligt er vaak niet voor niets. Het is vaak onderdeel van historische structuren, bijvoorbeeld oude jacht- of trekpaden langs het water. In de vorige eeuw zijn er de geasfalteerde trambanen bijgekomen. Het verbindt herkomsten en bestemmingen met economisch perspectief in het landschap. Daarnaast zijn juist deze routes vaak ook utilitair goed gebruikt. Door te focussen op deze routes, zijn deze routes 7 dagen per week relevant. Wat dit voor de investering en de (maatschappelijke) baten betekent, laat zich raden.

Leren van eerdere ervaringen
We hoeven niets nieuws uit te vinden. Veel voorwerk is al gedaan. Er zijn al veel verschillende concepten ontwikkeld voor verschillende omstandigheden. Met een beetje creativiteit zou je zelfs al kunnen stellen dat slowlanes al lang bestaan:

 

 

 

2 Comments

  • Arno voogt

    13 juni 2016 at 19:55 Beantwoorden

    Storend de melding ” m’n werk haalt zelfs de landelijke pers” had liever gezien dat je lokaal een positieve houding had.
    Van de mensen die aan dit kruispunt wonen / werken verdient t geen lof.

    • Dominik van Lankeren

      15 juni 2016 at 19:35 Beantwoorden

      Dit is wel off topic. Dank voor de reactie. Ik was met velen verbaasd dat de NOS aandacht besteedde aan de verkeerssituatie in Maasland. Dat was de insteek van mijn tweet. We hebben in goed overleg met verschillende partijen gekeken naar een oplossing in Maasland. Er zijn verschillende belangen waar we zo goed mogelijk rekening hebben gehouden. Er zijn mensen blij met de voorgestelde oplossing en anderen niet. Uiteindelijk heeft de gemeenteraad van Midden-Delfland het laatste woord over de definitieve oplossing.

Post a Comment